»

ÖZEL AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARINA GENEL BAKIŞ

Türkiye’nin mevcut yüzölçümünün yüzde 26’sı ormanlardan oluşuyor. Ormanların yüzde 99’9’u ise devlete ait. Bunun karşısında, dünya orman varlığının yüzde 24’ü özel ormanlardan oluşuyor. Bu oran AB ülkelerinde yüzde 61’i buluyor. Fransa’da ormanların yüzde 74’ü, Almanya’da yüzde 41’i İtalya’da yüzde 60’ı Portekiz’de yüzde 91’i İngiltere’de yüzde 60’ı Amerika’da ise yüzde 71 özel kişi ya da kurumlara ait. Fransa’da ormanların yüzde 74’ü, Almanya’da yüzde 41’i İtalya’da yüzde 60’ı Portekiz’de yüzde 91’i İngiltere’de yüzde 60’ı Amerika’da ise yüzde 71 özel kişi ya da kurumlara aittir.

             Çevre ve Orman Bakanlığı, 1986 yılında çıkan yönetmelikle Türkiye’de gerçek veya tüzel kişilerin özel orman sahibi olmasının önünü açtı. Teşviklerle desteklenen proje ile bugüne kadar 81.000 hektar alana özel ağaçlandırma yapıldı. 2008’de 9.256 hektarlık alanda ağaçlandırma yapılırken, 2009 sonunda 11.500 hektar alana ulaşılması hedeflenmiştir. Özel ağaçlandırma kapsamında, asli orman ağaçlarının yanı sıra bazı gelir getirici türlerin de dikimi de gerçekleştirildi.  2008 sonu itibari ile 77.610 hektar olan özel orman alanlarının 38 hektarına gelir getirici türler dikildi. Bu kapsamda yaklaşık 9,5 milyon meyve ağacının dikimi yapıldı.

                      Dolayısıyla özel ağaçlandırma, son dönemde Çevre ve Orman Bakanlığı’nın gündeminde yer alan önemli konular arasında. Bakanlığa bağlı Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet’in 100’üncü yılı olan 2023’e kadar özel olarak ağaçlandırılan sahanın bugünkünün 5 katına yani 400.000 hektara çıkarılmasını hedefliyor.  Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü de yayınladığı 19’uncu tamimle özel ağaçlandırma ile ilgili tüm değişiklikleri ve düzenlemeleri tek bir çerçevede topladı. Buna göre, orman kadastrosu yapılmamış orman alanları, yani bozuk orman alanı ya da orman toprağı olarak gösterilen ve verimli orman niteliğinde olmayan arazilerde özel ağaçlandırma yapılabiliyor. Ayrıca kadastrosu yapılan orman alanları, Hazine’nin mülkiyetinde bulunan araziler, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ile sahipli arazilerde tapu senedi ve tapu çapı olan yerlerde de özel ağaçlandırma yapılabilecek.  

Özel Ormanda Ne Yetiştirilebilir?

Özel orman alanı olarak belirlenen arazilerde yalnızca belli türler destekleniyor ve dikimine izin veriliyor. Ancak yelpaze oldukça geniş… Orman alanlarında çam, (fıstıçamı, kızılçam, karaçam)  sedir, göknar, ladin, meşe akasya, akçaağaç, karaağaç, sofora, ıhlamur, kayın, gürgen, gladiçya gibi asli orman ürünü veren ağaç ve ağaççık türleri ile ceviz, badem, kestane, kuşburnu, harnup (keçiboynuzu),

Sakız, defne, alıç, mengeniç, ahlat, mahlep gibi odun dışı orman ürünü veren ağaç ve ağaççık türleri saf veya karışık olarak değerlendirilebiliyor. Ayrıca projede belirtmek şartıyla, ağaçlar arasında kalan toprak alanda alt tür olarak kekik, biberiye, adaçayı, böğürtlen gibi tıbbı, aromatik, yumrulu ve soğanlı bitkilerin yetiştirilmesine de izin veriliyor.

Yani; aynı arazide hem meyve ormanına hem de tarlaya sahip olabiliyorsunuz. Tabi yetiştirilecek tür seçilirken iklim şartları da göz önünde bulunduruluyor. Hazine arazilerinde ve sahipli arazilerinde is tüm bu türlerin yanı sıra zeytin de yetiştirilebiliyor.   

Öte yandan, bugüne kadar özel ağaçlandırma çalışmalarının yüzde 39’unu şirketler, yüzde 34’ünü köy yönetimleri gerçekleştirirken, yüzde 27’si ise gerçek şahıslar tarafından hayata geçirildi. Bunların yüzde 64’ü orman alanında, yüzde 33’ü Hazine arazisinde, yüzde 3’ü ise özel mülk üzerinde yapıldı. 2008 sonuna kadar en fazla özel ağaçlandırma 10.672 hektar ile Sivas’ta gerçekleşti. Sivas’ı 7.731 hektarla İzmir ve 6.230 hektarla Balıkesir takip ediyor.  Artvin, Batman ve Şırnak’ta ise hiç özel orman bulunmuyor. Özel ağaçlandırma kapsamında gelir getirici meyve ormanları arasında antepfıstığı, badem, ceviz, defne, fıstıkçamı, harnup, kestane, melengiç ve zeytin başta geliyor.

En çok tercih edilen tür ise badem… Bugüne kadar 614 proje kapsamında 3.465.500 adet badem ağacı dikilmiştir. Onu 2.724.276 adet ile fıstıkçamı, 1’er milyon ağaçla zeytin ve defne izliyor.

30 Yıl Sonra Geri Ödeme

Gerçek ve tüzel kişiler tarafından hızlı gelişen türler ile ceviz, kestane, antepfıstığı gibi gelir getirici türlerle yapılan özel ağaçlandırma çalışmalarına 15 yıl kredi imkanı sunuluyor.

Geri ödeme ise sürenin sonunda ekim ayında faizi ile birlikte tek seferde tahsil ediliyor.  Çam, meşe, göknar gibi gelişimi 30 yılı aşan türler için yapılan ağaçlandırma çalışmalarında ise kredi süresi 30 yıla kadar uzuyor. Ancak bu türler için verilen kredilerden faiz alınmıyor. Özel ağaçlandırma ile elde edilen meyve ve odun özel orman sahiplerince değerlendiriliyor.

Süreç Nasıl İşliyor?

Özel ağaçlandırma amacıyla müracaatta bulunan tüzel kişiliğe sahip şirketlerin bağlı bulundukları ticaret veya sanayi odalarından alacakları faaliyet belgesini, imza sirkülerini ve ana sözleşmelerini müracaat dilekçelerine eklemeleri gerekiyor.

Orman alanlarında saha tahsisleri, Orman Genel Müdürlüğü veya bölge müdürlüklerince sonuçlandırılıyor. Bu kurumlar, özel ağaçlandırma ile ilgili izin raporunu, 1 / 250.000 ölçekli harita, durum planı ve koordinat özet çizelgeleri ile birlikte il müdürlüklerine gönderiyor. İl müdürlükleri, saha tahsisi yapılan kişi ya da kurumlara ağaçlandırma projelerini 90 gün içerisinde ormancılık veya yeminli ormancılık bürolarına onaylatmalarını ve il müdürlüğüne teslim etmeleri gerektiğini belirten yazılı bir tebligat gönderiyor. Projenin verilen süre içerisinde tamamlanamaması halinde ise 30 gün ek süre tanınıyor. İl müdürlükleri teslim edilen projeleri 15 gün içerisinde arazide ve büroda inceliyor. Uygun bulunan projeler onaylanarak bölge müdürlüğü ve genel müdürlüğe gönderiliyor. Saha teslimi, projenin bölge müdürlüğüne ulaşmasından itibaren 15 gün içinde gerçekleşiyor.   

                          En Fazla 300 Hektar

                Orman alanlarında ve sahipli arazilerde özel ağaçlandırma çalışmalarında alan büyüklüğü için alt sınır 0,5, Hazine arazilerinde ise 3 hektar…

                Ancak hazine arazilerinde imar planı içinde yer alan ağaçlandırma alanlarında 2 hektar sınırı aranmıyor. Orman alanlarında, Hazine arazilerinde ve sahipli arazilerde tek seferde en fazla 300 hektar sahada ağaçlandırma yapılabiliyor. (Tüzel Kişilik) , gerçek kişilerde ise 500 da.lık alana izin veriliyor.Ormanlık alanlarda üretim, bakım koruma amaçlı yapılaşmaya da belli ölçülerde izin veriliyor. Ancak bu yapıların prefabrik (konteynır veya karavan) olması gerekiyor. Bunun yanında projenin büyüklüğü ve ihtiyaçlara göre depo, su deposu, sulama ve yangın havuzu, su isale hattı, su kuyusu, elektrik tesisleri ve B tipi tali orman yolu yapımına da izin verilebiliyor.

Denetimide Yapılıyor

Özel ağaçlandırma sahaları yılda en az bir kere il çevre ve orman müdürlüğü mühendislerince kontrol ediliyor. Taahhüt senedi veya onaylı projesinde belirtilen teknik esaslara uygun hareket etmediği tespit edilenler ile amaç dışı kullanımda bulunanlar il çevre ve orman müdürlüğünce uygun görülen süre sonuna kadar eksikliklerin giderilmesi ve amaç dışı kullanıma (ev yapmak, orman ağacı haricindeki türlerin dikilmesi vb.) son verilmesi için yazılı olarak ikaz ediliyor. Eksiklerin yerine getirilmemesi durumunda 1yıl içinde, amaç dışı kullanımda ise 30 gün içinde proje iptal ediliyor.

BADEM-CEVİZ TÜRLERİ İLE OLUŞTURULAN ÖZEL AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARINDA YAPILAN YANLIŞLAR;

-Derin toprak seçilememesi, kayalık ve marjinal arazilerde ısrarlı olunması, (Patlatmanın yeterli olmaması)-Su kaynağı konusunda arayışın yeterli olmaması

-Aşırı meyilli arazilerde dikim yapılması

-Rakım ve Bölgenin, türe özgü.. Olmaması,

-Diri örtü temizliğinden sonra hemen dikime geçilmesi (Meşe Mantarı)

-Yanlış çeşit ve anaç seçimi.

-Fidan bakımında ve yetiştirime tekniklerinde yanlışlıkların yapılması

-”Özel Ağaçlandırma Projesi” nde çeşit, anaç, döllenme biyolojisi, vb. konularda bilgi sahibi ziraat mühendislerininde yetkilendirilmemesi,

ÜLKEMİZİN NERESİNDE OLURSA OLSUN, ÖZEL AĞAÇLANDIRMA YAPILACAK ALANIN;

*Toprak analizi; (PH, İŞBA)

*Toprak Derinliği (2 m. den fazla olmalıdır)

*Meteorolojik verilerin bilinmesi

*Su varlığı ve miktarı (1 mm -20 dekar)

*Enerjiye yakınlığı (300 da. İçin 50 KW)

*Rakım (0-1500m. Badem için 0-800, ceviz 300-1500 m.)

*İşgücüne yakınlığı (100 da. İçin 2 işgücü)

*Tarımsal sanayiye yakınlığı

*Arazinin eğimi

*Diri örtü yoğunluğu

*Arazi hazırlığı (Riper+Pulluk)

*Dip sürgünlerinin temizliği

*Evladiyelik ihata yapımı

*Doğru anaç-çeşit seçimi gibi hususlara dikkat edilmesi çok önemlidir.

***Tüm hizmet alımlarının sözleşme ile yapımı

  Özel ağaçlandırma çalışmaları ile ülkemizde bozuk orman alanları yeniden elden geçirilmiş olmakta beraber, ülke meyve üretimine ve ülke ekonomisine katkı, yatırımcısına kazanç, sağlamaktadır. Yeni nesillere ceviz ve badem ormanları bırakalım… Hem Ülkemiz, Hemde Kendimiz Kazanalım.. Neden Özel Ormanlarımız olmasın. Haydi Türkiye’m; Dünyanın en büyük ve verimli  Ceviz – Badem ormanlarını biz kuralım….Gelecek nesiller için, altın ağacının  Ceviz ve Badem olduğunu unutmayalım….

  Yazarın Diğer Makaleleri Özel Ağaçlandırma Çalışmalarında Ceviz ve Badem